به گزارش خبرگزاری حوزه از تهران، علی‌اکبر صالحی، استاد دانشگاه تهران در مراسم نکوداشت شهید سیدکمال خرازی وزیر خارجه فقید کشورمان و پیشکسوت حوزه تعلیم و تربیت اسلامی که امروز دوشنبه ۱۱ آبان ماه در فرهنگستان علوم برگزار شد، با موضوع اهمیت تعلیم و تربیت و جایگاه معلم در توسعه و تعالی ایران، با اشاره به جایگاه بنیادین آموزش در ساختار جوامع اظهار کرد: سخن گفتن از تعلیم و تربیت، در حقیقت سخن گفتن از گوهر انسان و سرنوشت اوست. تعلیم و تربیت صرفاً انتقال دانستنی‌ها نیست، بلکه دمیدن روح آگاهی، شکوفا کردن فطرت و ایجاد پیوند میان انسان خاکی و افق‌های بیکران معناست.
رئیس بنیاد ایران‌شناسی با تشبیه جامعه به درختی که استحکام آن به سلامت ریشه‌هایش وابسته است، تصریح کرد: ملتی که می‌خواهد سرافراز باشد، باید همچون باغبانی عمل کند که کار را از ریشه آغاز می‌کند، نه از شاخه‌ها. اقتصاد، صنعت، سیاست و امنیت، همگی شاخه‌های یک کشورند و ریشه اصلی، انسانی است که تربیت می‌شود؛ مهندسی که می‌سازد، پزشکی که درمان می‌کند و قاضی که حکم می‌دهد.
صالحی افزود: همه این افراد روزی در کلاس اول مدرسه نشسته‌اند و معلمی مسئولیت آموزش و پرورش آنان را بر عهده گرفته است. بنابراین، تعلیم و تربیت صرفاً یکی از بخش‌های کشور نیست، بلکه بنیاد و اساس آن است. اگر این بنیاد مستحکم باشد، می‌توان بر آن هر بنایی ساخت؛ اما اگر سست باشد، هرچه ساختمان جامعه بالاتر برود، لرزش آن بیشتر خواهد شد.
وی با اشاره به آیه دوم سوره جمعه، رسالت پیامبر اکرم(ص) را در تلاوت آیات الهی، تزکیه انسان‌ها و آموزش کتاب و حکمت یادآور شد و گفت: قرآن کریم، تزکیه و تعلیم را در کنار یکدیگر قرار داده است؛ چراکه نه آموزش بدون اخلاق پذیرفتنی است و نه اخلاقی که از دانش تهی باشد، می‌تواند انسان را به کمال برساند.
آموزش و تربیت، ریشه‌ای دیرینه در فرهنگ ایرانی اسلامی دارد
رئیس بنیاد ایران‌شناسی با اشاره به پیشینه تاریخی تعلیم و تربیت در ایران اظهار کرد: از دیرباز، حکمت الهی، گفتار نیک و کردار نیک از بن‌مایه‌های فرهنگ ایرانی بوده است. به روایت هرودوت، پسران ایرانی در دوره هخامنشی از پنج تا ۲۰ سالگی سه موضوع اساسی، از جمله سوارکاری و راستگویی را می‌آموختند. این روایت نشان می‌دهد که تربیت اخلاقی و جسمانی در کنار آموزش مهارت‌ها، از همان دوران مورد توجه ایرانیان بوده است.
وی همچنین با اشاره به جایگاه علمی جندی‌شاپور گفت: مراکزی مانند جندی‌شاپور صرفاً محل انباشت دانش نبودند، بلکه عرصه تلاقی تمدن‌ها، گفت‌وگوی ادیان، آموزش اخلاق و به‌ویژه اخلاق پزشکی به شمار می‌رفتند. ایرانیان از دیرباز دریافته بودند که دانش باید در خدمت آگاهی و دادگری باشد.
صالحی ادامه داد: با ورود اسلام، ایرانیان نه‌تنها از آموختن دانش دست نکشیدند، بلکه آن را در سایه آیینی که منادی علم و عدالت بود، به اوج رساندند. خواجه نظام‌الملک با تأسیس نظامیه بغداد، مدرسه را به نهادی سازمان‌یافته و ماندگار تبدیل کرد و اندیشمندانی چون ابن‌سینا، فارابی، خوارزمی و ابوریحان بیرونی در همین بستر فرهنگی و علمی درخشیدند.
وی با اشاره به آثار برجسته ادبی و اخلاقی ایران افزود: از قابوس‌نامه و اخلاق ناصری تا گلستان سعدی، بسیاری از آثار برجسته ادبیات فارسی در حقیقت کتاب‌های تربیت و پرورش انسان‌اند.
رئیس بنیاد ایران‌شناسی با یادآوری بیت مشهور فردوسی «توانا بود هر که دانا بود»، اظهار کرد: ملتی که هزاران سال این سخن را بر زبان داشته است، به قدرت دانایی و جایگاه دانش در پیشرفت و اقتدار جامعه باور دارد.
صالحی در ادامه با اشاره به تحولات نظام آموزشی ایران در دوران جدید گفت: امیرکبیر با تأسیس دارالفنون، نخستین مدرسه عالی به سبک نوین را بنیان گذاشت. میرزا حسن رشدیه نیز با وجود سنگ‌اندازی‌ها، تکفیرها و تهدیدها، برای استقرار مدرسه نوین در ایران تلاش کرد و به‌درستی به‌عنوان پدر معارف نوین ایران شناخته شد.
امروز در گام دوم انقلاب اسلامی و در عصر فناوری‌های نوین و چالش‌های پیچیده جهانی قرار داریم
صالحی با اشاره به ضرورت تحول در نظام تعلیم و تربیت متناسب با شرایط جدید جهان اظهار کرد: امروز در گام دوم انقلاب اسلامی و در عصر فناوری‌های نوین و چالش‌های پیچیده جهانی قرار داریم. نظام تعلیم و تربیت کشور برای پرورش نسلی متعهد، خلاق، وطن‌دوست و پرسشگر باید این نسل را به دو بال سالم مجهز کند: معنویت و دین از یک سو و دانش و خرد از سوی دیگر. انسان با برخورداری از این دو بال می‌تواند به اوج برسد. البته باید توجه داشت که ورود به عرصه دین باید از مسیر محبت و علاقه باشد. اگر انسان شیرینی معنویت و دین را بچشد، آنگاه با میل و رغبت به سوی مناسک دینی حرکت خواهد کرد.
رئیس بنیاد ایران‌شناسی با تأکید بر اهمیت نقش معلمان در این زمینه گفت: در تربیت معلم باید هم صلاحیت علمی و هم شایستگی اخلاقی مورد توجه قرار گیرد. همچنین در نظام ارزشیابی نباید صرفاً حافظه دانش‌آموزان سنجیده شود، بلکه پرسشگری، خلاقیت و مسئولیت‌پذیری آنان نیز باید مورد ارزیابی قرار گیرد. داشتن مدرک به‌تنهایی کافی نیست و آنچه اهمیت دارد، توانایی علمی، اخلاقی و تربیتی افراد است.
نظر شما